🌱🌱🌱MỖI NGÀY MỘT LÁ CÂY - THALICITRUM FOLIOLOSUM DC. (THỔ HOÀNG LIÊN)🌱🌱🌱

 MỖI NGÀY MỘT LÁ CÂY - THALICITRUM FOLIOLOSUM DC. (THỔ HOÀNG LIÊN)

THỔ HOÀNG LIÊN/ MÃ VĨ LIÊN  马尾连  Mǎ wěi lián

Tên khoa học: Thalicitrum foliolosum Dc. họ Hoàng liên (Ranunnculaceae).
Tên khác: Hoàng liên đuôi ngựa - Mã vĩ hoàng liên  马尾黄连 Mǎwěi Huánglián - Đại diệp mã vĩ liên 大叶马尾连 Dà yè mǎ wěi lián (Trung Quốc).

Bộ phận dùng: Thân - rễ của cây Thổ hoàng liên (Rhizoma Thalictri) phơi khô.

Đã được ghi vào DĐVN (1983).
Mô tả: Cây Thổ hoàng liên cao tới 40-100cm. Thân - rễ, thô, đường kính từ 0,3-0,5cm, có nhiều mấu, bẻ ngang thấy rất nhiều xơ, thịt màu vàng, hay màu trắng. Lá kép, 3 lần lông chim, có lá bẹ. Lá chét, hình tròn hay hình bầu dục, mép lá kía tai bèo. Bông nhỏ, cánh mỏng, hơi phớt tím. Cây Thổ hoàng liên mọc hoang nhiều ở khu Tây Bắc nước ta. Trung Quốc, Ấn Độ cũng có.
Thu hái chế biến: Thu hái tốt nhất là vào mùa thu, đông. Khi cây khô lụi, đào lấy rễ, dội nước mạnh cho sạch đất cát, cắt bỏ phần trên cổ rễ rồi rễ con rồi phơi khô.Thủy phần dưới 12p.100.
Tạp chất hữu cơ (thân rễ con) dưới 1p.100. Dược liệu phải chứa ít nhất là 0,5p.100 berberin tính theo dược liệu khô kiệt.
Thổ hoàng liên không mùi, vị rất đắng. Loại thổ hoàng liên rễ khô, có nhiều khúc khuỷu, bẻ gãy ngang có màu vàng tươi, vị rất đắng, không vụn nát, không lẫn tạp chất là tốt.

Có hai loại:

Loại 1: Thân - rễ, đường kính trên 4mm và dài trên 2,5cm.

Loại 2: Thân rễ, đường kính 2-4mm, dài 1-2,5cm.

Thành phần hóa học: 

Các nghiên cứu dân tộc học cho thấy phạm vi rộng lớn hơn của Thổ hoàng liên trong việc phát triển các loại thuốc khác nhau để giải quyết nhiều thách thức trong lĩnh vực y tế. Sàng lọc hóa chất thực vật sơ bộ cho thấy sự hiện diện của một số loại chất chuyển hóa thứ cấp như phenol, alkaloid, saponin, triterpen và phytosterol.

Vì chi Thalictrum rất giàu các alkaloid có nguồn gốc từ benzylisoquinoline, một số báo cáo đã xác định được nhiều alkaloid từ lá, thân hoặc thân rễ của Thổ hoàng liên.

Các chất hóa học thực vật khác nhau có trong thực vật bao gồm berberine, columbamine, jatrorrhizine, oxyberberine, thalifendine, palmatine, thalidasine, dehydrodiscretamine, tembetarine, xanthoplanine và magnoflorine.

Một số alkaloid như berberine, jatrorrhizine, palmatine, thalrugosidine, thalrugosaminine, thalisopine (thaligosine), thalirugidine, thalirugine, 8-oxyberberine (berlambine), noroxyhydrastinine, N,O,O-trimethylsparsiflorine, thalicarpine, thalidasine, thalfoliolosumines A và thalfoliolosumines B là báo cáo từ Thổ hoàng liên.
Thổ hoàng liên có độ 2,39p100 berberin.

Berberine là alkaloid có trong thổ hoàng liên

Công dụng: Dùng thay thế Hoàng liên, ngày uống 4-6g (xem mục Hoàng liên).

Rễ cây được dùng trong trường hợp bị lỵ, hoàng đản, đầy hơi. Ngoài ra, rễ cây còn dùng trong trường hợp đau mắt, nổi mụn nhọt, thường được dùng để thay thế Hoàng liên.

Nhân dân Trung Quốc thường sử dụng rễ cây Thổ hoàng liên trong trường hợp bị sởi khó mọc, liều dùng là 2-4g mỗi ngày chia làm 2-3 lần, dùng dưới dạng thuốc bột hoặc thuốc viên. Thuốc sắc Thổ hoàng liên ít được dùng do có vị đắng khó uống.

Bài thuốc:
Bài số 1: Bài thuốc kinh nghiệm chữa loét miệng:
Dùng ngoài (nước sắc, ngậm) trị lở loét ở miệng.

Hoặc:

Dùng 5g rễ khô sắc nước đặc, dùng tăm bông thấm nước thuốc chấm vào vết loét miệng 3 - 4 lần mỗi ngày.

Bài số 2: Bài thuốc kinh nghiệm chữa trĩ:
Tán Thổ hoàng liên với đậu đỏ tán nhỏ trộn đều, đắp trị trĩ.

Bài số 3: Bài thuốc kinh nghiệm chữa xơ gan, cải thiện chức năng gan, gan suy kiệt:
Thổ hoàng liên                                                     15g
Hoàng kỳ                                                              20g
Sinh cái sam (Sam biển Tachypleus tridentatus) 12g
Tích tuyết thảo                                                     12g
Phục linh                                                              12g
Uất kim                                                                 10g
Xa tiền tử                                                             10g
Sắc các vị thuốc trên để uống mỗi ngày.

Bài số 4: Bài thuốc dùng để kích thích tiêu hoá:
Thổ hoàng liên                                                    0,5g
Đại hoàng                                                               1g
Quế chi                                                              0,75g
Đem tất cả nguyên liệu trên thái nhỏ rồi tán thành bột mịn, để uống 3 lần trong ngày.

Bài số 5: Bài thuốc chữa lở loét do độc nhiệt:
Thổ hoàng liên                                                       8g
Hoàng cầm                                                            8g
Hoàng bá                                                               8g
Chi tử                                                                    12g
Đem sắc lấy nước dùng.

Bài số 6: Bài thuốc chữa sốt cao, sốt phát ban:
Thổ hoàng liên                                                       8g
Đại hoàng                                                              8g
Chi tử                                                                     8g
Đem tất cả các loại trên sắc lấy nước uống.

Bài số 7: Hỗ trợ cải thiện tiêu chảy, kiết lỵ:
Thổ hoàng liên                                                      10g
Trần bì (Vỏ quýt khô)                                            10g
Mộc hương                                                           10g
Uống 2 lần mỗi ngày sau bữa ăn.

Bài số 8: Hỗ trợ thanh nhiệt giải độc, hỗ trợ giảm mụn nhọt do nóng trong:
Thổ hoàng liên
Kim ngân hoa
Bồ công anh
Sắc lấy nước uống hằng ngày.